رشد درآمد، توسعه پروژه‌ها و ابهام در آینده خوراک

مجمع عمومی عادی سالیانه شرکت پتروشیمی زاگرس برای سال مالی منتهی به 29 اسفند 1404 با حضور حدود 90 درصد سهامداران برگزار شد. در این نشست، علاوه بر تصویب صورت‌های مالی و تقسیم 575 تومان سود نقدی به ازای هر سهم، مدیران شرکت گزارشی از عملکرد سال گذشته، پروژه‌های توسعه‌ای، وضعیت بازار متانول و برنامه‌های پیش‌رو ارائه کردند.

رشد درآمد و فروش؛ اما ظرفیت اسمی همچنان دور از دسترس

مدیرعامل پتروشیمی زاگرس اعلام کرد ظرفیت عملیاتی مجتمع با اجرای اصلاحات فرآیندی برای نخستین بار به بیش از 103 درصد ظرفیت طراحی واحدها رسیده است.

این شرکت در سال 1404 حدود 2.2 میلیون تن متانول تولید کرد و با رشد 30 درصدی فروش، درآمد عملیاتی خود را از 23 همت به 45 همت رساند؛ رشدی 89 درصدی که یکی از بهترین عملکردهای مالی سال‌های اخیر زاگرس محسوب می‌شود.

با این حال، یک نکته قابل توجه در گزارش مجمع، فاصله میان تولید واقعی و ظرفیت اسمی مجتمع است. زاگرس با ظرفیت اسمی 3.3 میلیون تن، همچنان بیش از یک میلیون تن ظرفیت بلااستفاده دارد. هرچند مدیران شرکت علت این موضوع را محدودیت گاز، کمبود اکسیژن و شرایط عملیاتی عنوان کردند، اما استمرار این فاصله نشان می‌دهد رفع گلوگاه‌های زیرساختی همچنان مهم‌ترین شرط تحقق ظرفیت واقعی شرکت است.

پروژه‌های توسعه‌ای؛ سرمایه‌گذاری برای کاهش هزینه‌ها

زاگرس در سال گذشته اجرای چند پروژه کلیدی از جمله نیروگاه اختصاصی 200 مگاواتی، واحد تولید اکسیژن (ASU)، پروژه PSA، ریومپ واحدهای تولیدی و مطالعات احداث نخستین واحد اتانول سنتزی کشور را در دستور کار قرار دارد 

به گفته مدیران شرکت، ارزش این پروژه‌ها از 120 میلیون دلار فراتر می‌رود و هدف اصلی آن‌ها کاهش هزینه‌های تولید، افزایش بهره‌وری و کاهش وابستگی به خدمات جانبی است.

با این حال، هنوز زمان‌بندی دقیق بهره‌برداری، نرخ بازده سرمایه‌گذاری (ROI) و میزان اثر قطعی این پروژه‌ها بر سودآوری آینده به‌صورت شفاف اعلام نشده است؛ بنابراین بخش مهمی از منافع اقتصادی این طرحها همچنان در مرحله تحقق قرار دارد و باید در گزارش‌های آتی ارزیابی شود.

خوراک گاز؛ مهم‌ترین ریسک سودآوری زاگرس

یکی از مهم‌ترین مباحث مطرح‌شده در مجمع، افزایش هزینه خوراک گاز بود.

بر اساس گزارش هیئت‌مدیره، نرخ خوراک در سال 1404 رشد قابل توجهی داشت و هزینه گاز مصرفی شرکت از حدود 10 همت به بیش از 20 همت افزایش یافت.

از سوی دیگر، حدود 86 درصد بهای تمام‌شده تولید متانول به گاز خوراک و یوتیلیتی‌ها وابسته است؛ موضوعی که نشان می‌دهد هرگونه تغییر در سیاست‌های قیمت‌گذاری انرژی، می‌تواند اثر مستقیمی بر حاشیه سود شرکت داشته باشد.

اگرچه زاگرس اصلاح فرمول نرخ خوراک را از وزارت نفت مطالبه کرده، اما تا زمان نهایی شدن این اصلاحات، یکی از مهم‌ترین ریسک‌های سودآوری شرکت همچنان پابرجا خواهد بود.

کاهش مصرف انرژی؛ نقطه قوت عملکرد عملیاتی

در کنار افزایش نرخ خوراک، زاگرس موفق شده مصرف گاز را به ازای هر تن متانول از 924 مترمکعب به 851 مترمکعب کاهش دهد.

این اقدام به گفته شرکت، بیش از 230 میلیون مترمکعب صرفه‌جویی و حدود 1.6 همت کاهش هزینه به همراه داشته و یکی از مهم‌ترین دستاوردهای بهره‌وری شرکت در سال گذشته محسوب می‌شود.

این آمار نشان می‌دهد بخشی از فشار ناشی از افزایش نرخ خوراک، از طریق بهبود بهره‌وری عملیاتی جبران شده است

صادرات؛ موفقیت در فروش، اما وابستگی بالا به یک بازار

هیئت‌مدیره اعلام کرد صادرات زاگرس حتی در دوره جنگ نیز بدون توقف ادامه یافته و هزینه دموراژ کشتی‌ها از 15 میلیون دلار به حدود 2 میلیون دلار کاهش یافته است.

با این حال، 91 درصد صادرات شرکت به بازار چین انجام می‌شود.

اگرچه چین بزرگ‌ترین مصرف‌کننده متانول جهان است، اما تمرکز چنین حجمی از صادرات بر یک مقصد، ریسک تجاری شرکت را افزایش می‌دهد. هرگونه تغییر در سیاست‌های وارداتی، تقاضا یا شرایط اقتصادی این کشور می‌تواند مستقیماً بر درآمدهای صادراتی زاگرس اثر بگذارد؛ موضوعی که ضرورت تنوع‌بخشی به بازارهای صادراتی را بیش از گذشته نمایان می‌کند.

وضعیت مالی و افزایش سرمایه

مدیرعامل زاگرس از آماده شدن گزارش توجیهی افزایش سرمایه و ارسال آن به سازمان بورس خبر داد و اعلام کرد شرکت در انتظار دریافت مجوز برگزاری مجمع فوق‌العاده است.

همچنین صورت‌های مالی سال 1404 برای نخستین بار پس از چند سال با اظهارنظر مقبول حسابرس همراه شد که از منظر حاکمیت شرکتی، یکی از نقاط قوت عملکرد مالی شرکت به شمار می‌رود.

پرونده‌های حقوقی و مطالبات

بر اساس گزارش ارائه‌شده، رأی بدوی اختلاف با شرکت گاز بوشهر به نفع زاگرس صادر شده و پرونده اکنون در مرحله تجدیدنظر قرار دارد.

همچنین شرکت حدود 12 همت مطالبات مالیات بر ارزش افزوده دارد که مجوز تهاتر آن با بدهی گاز صادر شده است؛ اقدامی که در صورت اجرا، می‌تواند بخشی از فشار نقدینگی شرکت را کاهش دهد.

جمع‌بندی؛ عملکرد موفق، اما مسیر پیش‌رو همچنان پرچالش

پتروشیمی زاگرس در سال 1404 توانست با رشد درآمد، افزایش فروش، اجرای پروژه‌های توسعه‌ای، بهبود بهره‌وری انرژی و ثبت اظهارنظر مقبول حسابرس، یکی از موفق‌ترین سال‌های خود را پشت سر بگذارد.

با این حال، بررسی آمارهای ارائه‌شده در مجمع نشان می‌دهد بخش مهمی از سودآوری آینده شرکت همچنان به عواملی خارج از کنترل مدیریت وابسته است؛ از جمله رفع ناترازی گاز، اصلاح فرمول نرخ خوراک، بهره‌برداری به‌موقع از پروژه‌های توسعه‌ای و کاهش وابستگی صادرات به بازار چین.

به بیان دیگر، زاگرس امروز از منظر مدیریتی و عملیاتی نشانه‌های مثبتی را به نمایش گذاشته، اما برای دستیابی به ظرفیت واقعی 3.3 میلیون تنی و تثبیت سودآوری پایدار، همچنان باید بر موانع ساختاری صنعت متانول غلبه کند؛ موانعی که حل آن‌ها تنها در اختیار شرکت نیست و به سیاست‌های کلان حوزه انرژی و تجارت نیز گره خورده است.