مهندس جعفرپور: جهش توسعه فیبر نوری؛ نقطه عطف تحول زیرساخت‌های ارتباطی کشور

شرکت مخابرات ایران در دو سال گذشته، در شرایطی مسیر نوسازی و تحول زیرساخت‌های ارتباطی را دنبال کرده است که توسعه فناوری‌های ارتباطی، افزایش انتظارات مشترکان و ضرورت پاسخ‌گویی به نیازهای اقتصاد دیجیتال، بازنگری در ساختار شبکه ثابت کشور را به ضرورتی راهبردی تبدیل کرده است. در این میان، توسعه فیبر نوری و اجرای طرح ملی برگردان شبکه مسی، جایگاهی محوری در برنامه‌های این شرکت یافته است.

عملکرد مخابرات ایران در این دوره، از افزایش پوشش و اتصالات فیبر نوری و بسیج ظرفیت‌های اجرایی در مناطق مخابراتی تا توسعه خدمات نوین و توجه به مسئولیت‌های اجتماعی، بیانگر تلاش برای حرکت به سوی یک اپراتور زیرساختی و سرویس‌محور است.

در گفت‌وگوی پیش‌رو، مهندس محمد جعفرپور، مدیرعامل شرکت مخابرات ایران، ضمن تشریح رویکردها و اولویت‌های راهبردی شرکت، از دستاوردهای دو سال گذشته، الزامات و چالش‌های توسعه شبکه و برنامه‌های پیش‌روی مخابرات ایران سخن می‌گوید.

پرسش: اگر بخواهید مهم‌ترین تحول شرکت مخابرات ایران در دو سال گذشته را در یک محور خلاصه کنید، به کدام موضوع اشاره می‌کنید؟

مهندس جعفرپور: بدون تردید، مهم‌ترین محور تحول مخابرات ایران، تغییر رویکرد از توسعه تدریجی شبکه مسی به سمت ایجاد زیرساخت فراگیر فیبر نوری است. ما معتقدیم آینده ارتباطات ثابت کشور بر بستر فیبر نوری شکل می‌گیرد و برای پاسخ‌گویی به نیازهای آینده، باید زیرساختی متناسب با سرعت، کیفیت و ظرفیت مورد انتظار جامعه ایجاد کنیم.

این تحول تنها به معنای جایگزینی یک فناوری با فناوری دیگر نیست؛ بلکه به معنای بازتعریف جایگاه مخابرات در بازار ارتباطات، ارتقای تجربه مشتری و فراهم‌کردن زیرساخت موردنیاز برای توسعه اقتصاد دیجیتال است.

در این مسیر، تلاش کرده‌ایم با افزایش پوشش و اتصالات واقعی، تقویت توان اجرایی و گسترش خدمات را به‌صورت هم‌زمان دنبال کنیم تا سرمایه‌گذاری‌های انجام‌شده به خدمات ملموس و قابل بهره‌برداری برای مردم تبدیل شود.

پرسش: آمارها از رشد قابل توجه اتصالات فیبر نوری حکایت دارند. مهم‌ترین دستاورد مخابرات ایران در این حوزه چیست و این رشد تا چه اندازه به بهره‌مندی واقعی مشترکان از خدمات منجر شده است؟

مهندس جعفرپور: یکی از شاخص‌های مهم ارزیابی عملکرد ما، میزان اتصال مشترکان به شبکه فیبر نوری است؛ زیرا صرف ایجاد پوشش، به‌تنهایی به معنای بهره‌مندی مردم از خدمات نیست.

بر اساس آمار عملکرد شرکت، تعداد اتصالات فیبر نوری از حدود 553 هزار اتصال در سال 1403 به یک میلیون و 955 هزار اتصال در سال 1405 رسیده که بیانگر رشد 254 درصدی است.همچنین ظرفیت‌سازی شبکه با رشد 141 درصدی به بیش از 3 میلیون و 473 هزار و پوشش خانوارها با رشد 165 درصدی به بیش از 7 میلیون و 512 هزار خانوار رسیده است.

این ارقام نشان می‌دهد که توسعه فیبر نوری از مرحله ایجاد زیرساخت و ظرفیت‌سازی عبور کرده و به سمت افزایش بهره‌برداری و اتصال مشترکان حرکت کرده است. البته هدف ما صرفاً افزایش آمار پوشش نیست؛ بلکه می‌خواهیم مردم در زندگی روزمره، کسب‌وکارها در فعالیت‌های اقتصادی و سازمان‌ها در ارائه خدمات، آثار واقعی این تحول را احساس کنند.

پرسش: طرح ملی برگردان شبکه مسی به فیبر نوری، یکی از بزرگ‌ترین پروژه‌های زیرساختی مخابرات ایران به شمار می‌رود. چه ضرورت‌ها و ملاحظاتی، اجرای این طرح را به یکی از اولویت‌های اصلی شرکت تبدیل کرد؟

مهندس جعفرپور: شبکه مسی طی دهه‌های گذشته نقش مهمی در توسعه ارتباطات کشور داشته است، اما امروز با محدودیت‌های فنی، هزینه‌های نگهداری و ظرفیت پاسخ‌گویی به نیازهای جدید مواجه است.

با افزایش مصرف داده، توسعه خدمات دیجیتال و نیاز به سرعت و کیفیت بالاتر، ادامه اتکای گسترده به شبکه مسی نمی‌تواند پاسخ‌گوی نیازهای آینده باشد. به همین دلیل، طرح ملی برگردان شبکه مسی به فیبر نوری را از آبان 1404 آغاز کردیم.

این طرح یک برنامه پنج‌ساله است که مهاجرت بیش از 20 میلیون مشترک شبکه ثابت از بستر مسی به فیبر نوری را هدف‌گذاری کرده است. در چارچوب آن، برگردان 7 هزار و 400 کابل مسی در 360 مرکز مخابراتی پیش‌بینی شده و برآورد سرمایه‌گذاری موردنیاز نیز بیش از 5 میلیارد دلار است.

طبیعتاً اجرای چنین طرحی در مقیاس ملی، نیازمند برنامه‌ریزی دقیق، تأمین منابع مالی، مشارکت بخش خصوصی و هماهنگی گسترده در سطح کشور است. ما این پروژه را یک سرمایه‌گذاری بلندمدت برای آینده ارتباطات ایران می‌دانیم.

پرسش: اجرای پروژه‌ای با این وسعت، بدون بسیج ظرفیت‌های اجرایی در سراسر کشور امکان‌پذیر نیست. مخابرات برای افزایش توان عملیاتی و شتاب‌بخشی به اجرای پروژه‌ها چه اقداماتی انجام داده است؟

مهندس جعفرپور: یکی از اولویت‌های ما، تقویت توان اجرایی و فعال‌سازی ظرفیت‌های موجود در مناطق مخابراتی بوده است. توسعه فیبر نوری یک پروژه متمرکز در تهران نیست و تحقق اهداف آن به مشارکت همه مناطق، پیمانکاران و مجموعه‌های همکار وابسته است.

در این دوره، بیش از 300 پیمانکار توسعه شبکه در سال‌های 1404 و 1405 فعال شده‌اند و بیش از 170 هزار کیلومتر عملیات اجرایی در مناطق مخابراتی کشور به ثبت رسیده است.

همچنین با بازنگری در شیوه‌های اجرایی و بسیج منابع و ظرفیت مناطق، میزان فیبرکشی هفتگی تا 21 هزار مورد افزایش یافت که نسبت به آبان 1403 رشد 640 درصدی داشته است.

در کنار این اقدامات، تعامل با استانداری‌ها، شهرداری‌ها، دستگاه‌های اجرایی و بخش خصوصی را تقویت کرده‌ایم؛ زیرا توسعه شبکه فیبر نوری بدون همکاری مدیریت شهری و تسهیل فرآیندهای اجرایی، با دشواری و کندی مواجه خواهد شد.

پرسش: توسعه زیرساخت به‌تنهایی برای تحقق تحول در مخابرات کافی نیست. این شرکت برای تبدیل ظرفیت ایجادشده به خدمات باکیفیت، تجربه بهتر مشتری و درآمد پایدار چه رویکردی را دنبال می‌کند؟

مهندس جعفرپور: دقیقاً همین‌طور است. ما نباید توسعه فیبر نوری را صرفاً با میزان حفاری، کابل‌کشی یا تعداد خانوارهای تحت پوشش ارزیابی کنیم. هدف اصلی، ارائه خدمات باکیفیت و ایجاد ارزش اقتصادی از زیرساختی است که ایجاد می‌کنیم.

به همین دلیل، در کنار توسعه شبکه، تحول در مدل کسب‌وکار شرکت را نیز دنبال می‌کنیم. حرکت از یک اپراتور صرفاً ارتباطی به یک اپراتور سرویس‌محور، یکی از جهت‌گیری‌های مهم ماست.

در این رویکرد، ارتقای تجربه مشتری، توسعه بازار سازمانی، ارائه خدمات دیجیتال، افزایش بهره‌برداری از ظرفیت‌های ایجادشده و ایجاد جریان درآمدی پایدار اهمیت ویژه‌ای دارد.

همچنین توسعه سامانه‌ها و خدماتی مانند «یارا» و حرکت به سمت مدیریت هوشمند تجهیزات شبکه، بخشی از برنامه ما برای بهبود فرآیند ارائه خدمات، افزایش رضایت مشترکان و استفاده مؤثرتر از ظرفیت‌های موجود است.

پرسش: با توجه به گستردگی جغرافیایی و فنی شبکه مخابراتی کشور، مهم‌ترین موانع و چالش‌های پیش روی تحقق اهداف توسعه فیبر نوری چیست و شرکت چگونه آن‌ها را مدیریت می‌کند؟

مهندس جعفرپور: توسعه زیرساختی در مقیاس ملی، طبیعتاً با چالش‌های متعددی همراه است. تأمین منابع مالی، هزینه‌های اجرایی، هماهنگی با مدیریت شهری، تأمین تجهیزات، ظرفیت پیمانکاری و ضرورت افزایش سرعت اجرا از جمله موضوعاتی هستند که باید به‌صورت مستمر مدیریت شوند.

از سوی دیگر، توسعه شبکه باید با مدیریت هزینه‌ها، افزایش بهره‌وری و توجه به کیفیت اجرا همراه باشد. ما نمی‌توانیم صرفاً به دنبال افزایش حجم عملیات باشیم؛ بلکه کیفیت شبکه، پایداری خدمات و رضایت مشترکان نیز باید در مرکز توجه قرار داشته باشد.

در این مسیر، استفاده از ظرفیت بخش خصوصی، تقویت پیمانکاران، فعال‌سازی توان مناطق و تعامل با دستگاه‌های اجرایی اهمیت زیادی دارد. موفقیت این برنامه ملی به همکاری و هم‌افزایی همه این مجموعه‌ها وابسته است.

پرسش: چشم‌انداز شما برای مخابرات ایران در ادامه این مسیر چیست و مردم در نهایت چه تغییر ملموسی را در کیفیت و تنوع خدمات این شرکت تجربه خواهند کرد؟

مهندس جعفرپور: چشم‌انداز ما، شکل‌گیری شبکه‌ای مدرن، پرظرفیت و مبتنی بر فیبر نوری است که بتواند پاسخ‌گوی نیازهای ارتباطی امروز و فردای کشور باشد.در این مسیر، افزایش پوشش و اتصالات فیبر نوری، پیشبرد طرح ملی برگردان، ارتقای کیفیت خدمات، توسعه خدمات دیجیتال و افزایش رضایت مشترکان از اولویت‌های اصلی ما خواهد بود.

مخابرات ایران از سرمایه انسانی، زیرساخت گسترده و تجربه چند دهه فعالیت در صنعت ارتباطات برخوردار است. باور داریم با اتکا به این ظرفیت‌ها و همراهی همکاران در سراسر کشور، می‌توانیم جایگاه شرکت را در صنعت ارتباطات ارتقا دهیم و سهم مؤثرتری در توسعه اقتصاد دیجیتال کشور داشته باشیم.

توسعه فیبر نوری برای ما پایان یک پروژه زیرساختی نیست؛ بلکه آغاز مرحله‌ای تازه از تحول مخابرات ایران و حرکت به سوی ارتباطاتی باکیفیت‌تر، خدماتی هوشمندتر و آینده‌ای متناسب با نیازهای کشور است.