صنعت تبلیغات ایران در خطر ورشکستگی

تبلیغات محیطی احتمالا بزرگترین و جذاب ترین بخش از صنعت تبلیغات است. بازار جذاب و خوش رنگ و لعابی که تا پیش از این با تصاویر غول پیکر در کنار بزرگراه ها و مراکز پر تردد شهر، چشم شهروندان را پر می کردند. این روزها اما دیگر خبری از کمپین های جذاب بیلبوردی نیست و به جز برخی بانک ها و چند هلدینگ بسیار بزرگ، کسی تمایل حضور در این عرصه را ندارد. اما چه به سر تبلیغات محیطی و به طور کلی صنعت تبلیغات آمده است؟ 

برای پاسخ به این سوال، گفتگویی داریم با محمدمحسن رعایائی عضو هیات مدیره انجمن صنفی کارفرمایان شرکت های تبلیغاتی ایران و کارشناس صنعت نمایشگاهی. او اکنون 20 سال است که سکان هدایت شرکت معرفان به عنوان یکی از بازوهای اجرایی صنعت تبلیغات محیطی را بر عهده داشته و ضمن صحبت درباره سرگذشت صنعت تبلیغات، پیرامون آینده آن هم نکات و پیشنهاداتی دارد. 

10 سال بحران در صنعت تبلیغات

رعایائی در ابتدای صحبت های خود با ارائه یک تصویر کلی از وضعیت فعلی صنعت تبلیغات گفت: این عرصه خصوصا در بخش تبلیغات محیطی آسیب های متعددی را تجربه کرده که فقط به دوره جنگ ختم نمی شود و می توان یک بازه زمانی 10 ساله را برای افول آن در نظر گرفت. در واقع ما بعد از یک تجربه رکود و خمودگی، به بحرانی خوردیم که قیمت ارز و چالش های اقتصادی و سیاسی امروز صرفا تکمیل کننده آن بوده است. 

وی ادامه داد: موضوع عدم متناسب سازی حوزه تبلیغات محیطی با علم دیجیتال و فناوری های روز همان چالش مهمی است که از حدود یک دهه قبل گریبانگیر همه شرکت ها شد. شاید همین امر باعث شده که بلاگرها و فعالان حوزه فضای مجازی اکنون شرایط بسیار ایده آل تری در ایجاد ارتباط با برندهای معتبر و بزرگ دارند اما شرکت های فعال در حوزه تبلیغات محیطی با چالش جدی عرضه و تقاضا دست به گریبان هستند. یعنی عرضه داریم اما تقاضا در حد بسیار پایین تری است. 

حدف تبلیغات محیطی از سبد کسب و کارها 

عضو هیات مدیره انجمن صنفی کارفرمایان شرکت های تبلیغاتی ایران با انتقاد از وضعیت نابسمان معیشتی در سال های اخیر تاکید کرد: در روزهایی که قدرت خرید مردم به شدت کاهش پیدا کرده و خرید کالا و خدمات را گزینشی انجام می دهند می توان گفت که تبلیغات محیطی از سبد نیازهای عمومی و تخصصی تولیدکنندگان و صاحبان کسب و کار بیرون آمده است. شرکت های کوچک و متوسط در مواجهه با بحران های مالی در اولین اقدام تبلیغات بیلبوردی و تلویزیونی خود را محدود می کنند. در گام بعدی از حضور در نمایشگاه ها فاصله می گیرند و در نهایت ارتباط با رسانه ها و تبلیغات رپورتاژی را محدود می کنند. 

این کارشناس همچنین افزود: مجموع این اتفاقات، آمار تاسف باری از تعدیل نیرو و حتی تعطیلی برخی مجموعه های فعال در حوزه صنعت تبلیغات را بوجود آورده است. شرکت هایی که در دهه های گذشته نقش مهمی در چرخه اقتصادی و گردش مالی ایفا می کردند اکنون با چالش حقوق و دستمزد کارمندان خود دست به گریبان هستند. 

سرمایه گذاری های بلند مدت روی پروژه های شکست خورده 

رعایائی در ادامه به طرح های هنگفتی که شرکت های بخش خصوصی برای توسعه صنعت تبلیغات و خروج از رکود بر آنها تمرکز داشتند اشاره کرد و گفت: خیلی از همکاران ما در طول سال های اخیر سرمایه گذاری های قابل توجهی در بخش های مختلف صنعت تبلیغات انجام دادند و در ایامی که برنامه داشتند از این سرمایه گذاری ها به سود برسند، سایه شوم جنگ بر سر کشور افتاد. این یعنی در این عرصه ما نه تنها همه درآمدهایمان متوقف شد، بلکه اندوخته و پس اندازهای خود را نیز از دست دادیم. این یعنی نزدیک شدن به نقطه ورشکستی.  

او افزود: در همین شرکت معرفان که سابقه ای حدود دو دهه در بازار حرفه ای تبلیغات محیطی کشور را دارد، ما سعی کردیم در مسیر به روزرسانی شاخص های تبلغیات محیطی و با هدف تاکید بیشتر بر موضوعات چندرسانه ای، طرح تلویزیون های غول پیکر شهری را در محل دائمی نمایشگاه های بین المللی جمهوری اسلامی ایران اجرا کنیم. این طرح با همه کم و کاستی و ها مشکلاتی که داشتیم در موعد مقرر اجرا شد. اکنون اما یک سال است که موضوع برگزاری رویدادهای نمایشگاهی در هاله ای از ابهام فرو رفته و نمی دانیم چه زمانی می توان به عرصه کارو فعالیت های نمایشگاهی بازگشت. در همین مدت هم رویدادها یا کنسل شدند یا با حداقل ظرفیت شاهد برگزاری آنها بودیم. بالطبع ما هم نتوانستیم سرمایه خود را از این بحران نجات بدهیم.

مدیرعامل شرکت معرفان با تاکید بر نقش دولت در رفع چالش های موجود اظهار داشت: مسئولان امر باید خیلی جدی و بدون اغماض برای نجات صنعت تبلیغات به میدان بیایند. این صنعت امروز کمک جدی لازم دارد. جدای از تسهیلاتی که دولت می تواند برای شرکت های کوچک و بزرگ این عرصه در نظر بگیرد، بهتر است در بخش تعهدات و قراردادها هم بازنگری شود. 

وی در ادامه گفت: همکاران من تعهداتی را به وزارتخانه ها، سازمان ها، شرکت های دولتی و شهرداری ها از بابت اجاره بلندمدت بیلبوردها دادند که طبیعتا با فرا رسیدن موعد تسویه حساب این قراردادها، واقعا پولی برای پرداخت به دولت یا شهرداری ها وجود ندارد. دستوراتی برای کمک و همراهی به بخش خصوصی البته داده شده که هیچ کدام فعلا به سرانجام خاصی نرسیده و نمی توان آنها را اثرگذار دانست. 

رعایائی تاکید کرد: ما در این بخش ها به نقش تسهیل گری واقعی دولت نیاز داریم. مسئولان همینکه در این بخش کنار ما باشند و تاریخ قراردادها را با در نظر گرفتن وضعیت فعلی کشور، به شکل تمدید بلند مدت کنند، ما تا حدی می توانیم به تنفس و انگیزه برای بازگشت برسیم. در غیر این صورت احتمال دارد صنعت تبلیغات به زودی دچار ورشکستگی سراسری شود.

این کارشناس حوزه تبلیغات در پایان گفت: ما نا امید نیستیم و تلاش می کنیم. کشور در این روزها به صنعتگران و بازرگانان خود بیش از هر زمان دیگری نیاز دارد. به امید خدا و با کمک مسئولان می توانیم از این بحران نیز عبور کنیم. برای همه همکارانم در این عرصه آرزوی عاقب بخیری و گذر موفق از بحران ها را دارم.