ایران کانماین در مسیر تبدیل شدن به هاب منطقه ای معدن

شما و اقتصاد: صنعت معدن ایران در شرایطی قرار دارد که همزمان با برخورداری از ظرفیت های گسترده زمین شناسی و ذخایر متنوع معدنی، با چالش هایی همچون فرسودگی ماشین آلات، محدودیت انرژی، دشواری تامین مالی و ارز، دسترسی محدود به فناوری های روز و ضرورت توسعه زنجیره ارزش مواجه است. در چنین شرایطی، نمایشگاه های تخصصی می توانند فراتر از محلی برای معرفی محصولات، به بستری برای اتصال نیازهای صنعت به سرمایه، فناوری، بازار و سیاست گذاری تبدیل شوند.

با توجه به برگزاری بیستمین نمایشگاه بین المللی معدن، صنایع معدنی، ماشین آلات و تجهیزات معدن، راهسازی و صنایع وابسته (ایران کانماین 2026) در آبان ماه، با محمدرضا بهرامن، رئیس خانه معدن ایران و رییس شورای سیاست گذاری این رویداد درباره اهداف و رویکردهای این رویداد، توسعه همکاری های بین المللی، نقش شرکت های دانش بنیان، چالش های صنعت معدن و چشم انداز آینده ایران کانماین گفت وگو کرده ایم.

مشروح این گفت و گو را در ادامه مطالعه خواهید کرد: 

 کانماین باید از نمایشگاه صرف به پلتفرم توسعه کسب وکار تبدیل شود.

بهرامن درباره رویکرد خانه معدن در ایران کانماین اظهار کرد: یک نمایشگاه تخصصی معدن نباید صرفا محلی برای عرضه ماشین آلات، تجهیزات یا معرفی توانمندی شرکت ها باشد. نمایشگاه زمانی ارزش اقتصادی و توسعه ای پیدا می کند که بتواند نیاز، ظرفیت، فناوری، سرمایه و بازار را در یک نقطه به یکدیگر متصل کند.

وی افزود: بر همین اساس تلاش شده ایران کانماین بیش از گذشته از مفهوم یک رویداد صرفا نمایشگاهی فاصله بگیرد و به یک پلتفرم تخصصی برای توسعه کسب وکار، تبادل فناوری، جذب سرمایه، توسعه بازار و گفت وگوی سیاستی در بخش معدن نزدیک شود.

رئیس خانه معدن ایران ادامه داد: در چنین مدلی، معدنکار، سازنده ماشین آلات و تجهیزات، پیمانکار، شرکت خدمات فنی و مهندسی، سرمایه گذار، شرکت دانش بنیان، دانشگاه، تشکل تخصصی و مجموعه های سیاست گذار نباید به صورت جزیره ای در کنار یکدیگر قرار بگیرند؛ بلکه باید میان آنها ارتباط هدفمند ایجاد شود.

 معرفی ظرفیت ساخت داخل در بازارهای منطقه

بهرامن یکی دیگر از اهداف ایران کانماین را معرفی ظرفیت واقعی ساخت داخل و توان فنی و مهندسی کشور دانست و گفت: صنعت معدن ایران طی سال های گذشته و تحت فشار محدودیت های بین المللی، در بخش هایی به ظرفیت های قابل توجهی در ساخت تجهیزات، مهندسی، فرآوری و ارائه خدمات تخصصی دست یافته است.

وی افزود: نمایشگاه باید بتواند این ظرفیت ها را نه تنها به بازار داخلی، بلکه به کشورهای منطقه نیز معرفی کند. در کنار آن، موضوع سرمایه گذاری و فناوری اهمیت ویژه ای دارد؛ زیرا معدنکاری جهان با سرعت زیادی در حال تغییر است.

رئیس خانه معدن ایران با اشاره به روندهای جدید معدنکاری جهان اظهار کرد: مواد معدنی حیاتی، امنیت زنجیره تامین، هوشمندسازی معادن، هوش مصنوعی، اتوماسیون، کاهش مصرف انرژی و آب، بازیافت، اقتصاد چرخشی، ایمنی و کاهش آثار زیست محیطی دیگر موضوعات جانبی معدنکاری نیستند، بلکه مستقیما با رقابت پذیری معادن ارتباط دارند.

رییس شورای سیاست گذاری ایران کانماین 2026 تاکید کرد: بنابراین کانماین برای ما یک رویداد چهارروزه نیست و باید نقطه آغاز همکاری هایی باشد که قبل از نمایشگاه طراحی، در نمایشگاه عملیاتی و پس از نمایشگاه پیگیری شوند.

 حرکت به سمت دیپلماسی اقتصادی و معدنی

بهرامن درباره رویکرد بین المللی ایران کانماین گفت: یکی از مهم ترین تغییراتی که دنبال کرده ایم، هدفمند کردن حضور بین المللی و به ویژه افزایش تعامل با کشورهای همسایه، کشورهای منطقه و کشورهایی است که ظرفیت مکمل برای همکاری با بخش معدن ایران دارند.

وی افزود: صرف ارسال دعوت نامه برای شرکت ها یا کشورها الزاماً به حضور اقتصادی موثر منجر نمی شود. باید پیش از نمایشگاه بدانیم هر کشور با چه ظرفیت، نیاز و هدفی می تواند در ایران کانماین حضور پیدا کند.

رئیس خانه معدن ایران ادامه داد: به همین دلیل رویکرد ما حرکت به سمت رایزنی های مستمر و کشورمحور است تا درباره مدل حضور کشورها، تشکیل پاویون های تخصصی یا ملی، اعزام هیات های تجاری و صنعتی، مذاکرات B2B، نشست های مشترک، معرفی فرصت های سرمایه گذاری و برنامه های جانبی توافق شود.

بهرامن با تاکید بر اهمیت کشورهای همسایه گفت: جغرافیای ایران یک مزیت راهبردی برای بخش معدن است. بسیاری از کشورهای پیرامونی یا دارای منابع معدنی هستند، یا بازار مصرف مواد و محصولات معدنی محسوب می شوند و یا به ماشین آلات، دانش فنی، خدمات مهندسی و فناوری نیاز دارند. بنابراین باید از مزیت همسایگی به مزیت همکاری اقتصادی برسیم.

رییس شورای سیاست گذاری ایران کانماین 2026 خاطرنشان کرد: از این پس نباید صرفا بگوییم چند کشور یا شرکت خارجی در نمایشگاه حضور داشتند؛ بلکه باید بتوانیم تعداد مذاکرات B2B، فرصت های سرمایه گذاری معرفی شده، همکاری های فناورانه، تقاضای تجاری ایجاد شده و مذاکراتی را که پس از نمایشگاه وارد مرحله عملیاتی شده اند، اندازه گیری کنیم.

 نقش خانه معدن در سیاست گذاری محتوایی کانماین

رئیس خانه معدن ایران درباره نقش این تشکل در برگزاری نمایشگاه اظهار کرد: خانه معدن ایران تلاش کرده صرفا یک حامی، مشارکت کننده یا شریک اسمی نباشد، بلکه به عنوان تشکل تخصصی بخش معدن در طراحی محتوا، انتقال مطالبات بخش خصوصی و جهت دهی تخصصی نمایشگاه نقش داشته باشد.

وی افزود: برنامه های جانبی یک نمایشگاه تخصصی نباید به مجموعه ای از سخنرانی های پراکنده و بدون خروجی تبدیل شود. هر نشست باید حول یک مسئله واقعی بخش معدن طراحی شود و در پایان، حتی الامکان به یک جمع بندی، پیشنهاد اجرایی، مسیر همکاری یا تصمیم مشخص برسد.

بهرامن ادامه داد: موضوعاتی مانند سرمایه گذاری و تامین مالی، اکتشاف، ماشین آلات و نوسازی ناوگان معدنی، فرآوری، بهره وری، انرژی و سوخت، آب، محیط زیست، حقوق دولتی، هوشمندسازی، ایمنی، صادرات، توسعه بازارهای منطقه ای، فناوری های نوین و توسعه زنجیره ارزش باید در معماری محتوایی نمایشگاه جایگاه مشخص داشته باشند.

وی تاکید کرد: یکی از مزیت های خانه معدن ایران، شبکه گسترده استانی و کمیته های تخصصی آن است که به ما امکان می دهد مسائل را صرفا از تهران نبینیم و مشکلات معدنکاران و فعالان اقتصادی استان های مختلف را دریافت و وارد دستور کار کنیم.

 کانماین می تواند پل ارتباطی دولت و بخش خصوصی باشد

بهرامن با اشاره به اهمیت حضور مقامات ارشد کشور در ایران کانماین گفت: ارزش حضور یک مقام دولتی زمانی بیشتر می شود که نمایشگاه فرصتی برای ارائه مستقیم مسائل، پیشنهادهای بخش خصوصی و راهکارهای کارشناسی باشد.

وی افزود: از این جهت، کانماین می تواند به یکی از نقاط موثر گفت وگوی ساختاریافته میان دولت و بخش خصوصی معدن تبدیل شود.

رییس شورای سیاست گذاری ایران کانماین 2026 درباره تاثیر نمایشگاه بر توسعه همکاری های داخلی و بین المللی نیز اظهار کرد: اثر واقعی یک نمایشگاه تخصصی را نباید فقط در روزهای برگزاری آن اندازه گیری کرد. در سطح داخلی، یکی از کارکردهای مهم ایران کانماین کاهش فاصله میان اجزای زنجیره معدن است.

وی ادامه داد: گاهی مسئله ما کمبود ظرفیت نیست، بلکه عدم اتصال ظرفیت ها به نیازهاست. ممکن است یک معدن نیاز فناورانه یا تجهیزاتی مشخصی داشته باشد و در نقطه دیگری از کشور یک سازنده یا شرکت دانش بنیان قادر به پاسخ گویی به همان نیاز باشد، اما این دو یکدیگر را پیدا نکرده باشند. نمایشگاه می تواند هزینه این جست وجو و اتصال را کاهش دهد.

 سه مرحله برای تبدیل نمایشگاه به همکاری اقتصادی

بهرامن با اشاره به محدودیت های موجود در مسیر همکاری های بین المللی گفت: محدودیت های بانکی، مشکلات نقل و انتقال پول، تحریم ها و ریسک های ژئوپلیتیکی واقعیت هایی هستند که بر روابط اقتصادی ما تاثیر می گذارند. نمایشگاه نمی تواند به تنهایی این مسائل را برطرف کند، اما می تواند هزینه یافتن شریک، ایجاد اعتماد و آغاز همکاری را کاهش دهد.

وی افزود: در بسیاری از همکاری های بین المللی، قرارداد نقطه شروع نیست، بلکه نقطه پایان یک فرآیند است؛ ابتدا شناخت ایجاد می شود، سپس اعتماد و تبادل اطلاعات فنی شکل می گیرد و در ادامه مذاکره، بررسی پروژه و در نهایت قرارداد انجام می شود.

رئیس خانه معدن ایران تاکید کرد: برای کانماین باید یک مدل سه مرحله ای تعریف شود؛ پیش از نمایشگاه شناسایی هدف و شریک بالقوه، حین نمایشگاه مذاکره و تطبیق ظرفیت ها و پس از نمایشگاه پیگیری مذاکرات تا رسیدن به نتیجه. اگر مرحله سوم وجود نداشته باشد، بخش قابل توجهی از ظرفیت اقتصادی نمایشگاه از بین خواهد رفت.

 آینده معدن بدون فناوری قابل تصور نیست

وی درباره نقش شرکت های دانش بنیان و استارتاپ ها در ایران کانماین گفت: آینده معدن بدون فناوری قابل تصور نیست. افزایش عمق اکتشاف، کاهش عیار برخی ذخایر، افزایش هزینه استخراج، محدودیت انرژی و آب، هزینه بالای ماشین آلات، ضرورت ارتقای ایمنی و الزامات زیست محیطی باعث شده فناوری از یک گزینه به یک ضرورت اقتصادی در معدنکاری تبدیل شود.

بهرامن افزود: حضور دانش بنیان ها نباید به اختصاص چند غرفه یا برگزاری یک رقابت و انتخاب چند برگزیده محدود شود؛ مسئله اصلی، تجاری سازی فناوری است.

رییس شورای سیاست گذاری ایران کانماین 2026 ادامه داد: باید ابتدا مسائل واقعی معادن شناسایی شود و سپس شرکت های فناور برای حل همان مسائل وارد میدان شوند؛ از هوش مصنوعی و تحلیل داده های اکتشافی گرفته تا سنجش از دور، پایش هوشمند تجهیزات، نگهداری پیش بینانه، اتوماسیون، کاهش مصرف انرژی و آب، مدیریت باطله، ایمنی هوشمند و فناوری های نوین فرآوری.

رئیس خانه معدن ایران تاکید کرد: مدل مطلوب باید از شناسایی مسئله واقعی معدن و فراخوان فناوری آغاز شود و پس از ارائه راهکار، ارزیابی فنی و اقتصادی، اتصال به معدن یا سرمایه گذار و اجرای پایلوت، به قرارداد تجاری برسد. این نقطه ای است که نوآوری از فضای نمایشگاهی وارد اقتصاد واقعی معدن می شود.

 معدن ایران در نقطه ای تعیین کننده قرار دارد

بهرامن وضعیت فعلی صنعت معدن کشور را تعیین کننده توصیف کرد و گفت: ایران از ظرفیت زمین شناسی قابل توجه، ذخایر متنوع معدنی، نیروی انسانی متخصص، تجربه صنعتی و زنجیره های بزرگ معدنی و فلزی برخوردار است و معدن می تواند یکی از پایه های مهم رشد اقتصادی و توسعه منطقه ای کشور باشد.

وی افزود: در مقابل، ناترازی انرژی، محدودیت تامین سوخت، فرسودگی بخشی از ناوگان ماشین آلات، دشواری تامین ارز، محدودیت ورود تجهیزات و فناوری، مشکلات تامین مالی، مسائل زیرساختی، تغییرات و بی ثباتی برخی مقررات، مسائل حقوق دولتی و ضرورت ارتقای ایمنی معادن، مستقیما بر هزینه، ریسک و رقابت پذیری فعالیت معدنی تاثیر می گذارند.

رئیس خانه معدن ایران تاکید کرد: نمایشگاه نباید ویترینی برای پنهان کردن مسائل باشد؛ بلکه نمایشگاه حرفه ای باید جایی باشد که توانمندی ها و چالش های صنعت همزمان دیده شوند. باید مسئله را روی میز گذاشت، فناوری را کنار آن قرار داد، سرمایه گذار را وارد مذاکره کرد، سازنده داخلی را معرفی کرد و اگر مسئله نیازمند تصمیم سیاستی است، آن را به مسئول مربوطه منتقل کرد.

وی خاطرنشان کرد: توسعه معدن را نیز نباید صرفا معادل افزایش استخراج دانست. آینده بخش معدن در اکتشاف عمیق تر، افزایش بهره وری، فرآوری، تکمیل زنجیره ارزش، توسعه فناوری، ایمنی، محیط زیست، مسئولیت اجتماعی، توسعه جوامع محلی و حضور رقابت پذیر در بازارهای جهانی است و ایران کانماین باید تصویر همین معدن آینده باشد.

 هدف گذاری برای تبدیل کانماین به هاب منطقه ای معدن

بهرامن در پایان درباره چشم انداز آینده ایران کانماین گفت: هدف ما این است که ایران کانماین در سال های آینده از یک نمایشگاه تخصصی بزرگ به یک هاب منطقه ای معدن، صنایع معدنی، فناوری و سرمایه گذاری تبدیل شود.

وی افزود: ایران از نظر موقعیت جغرافیایی، ظرفیت معدنی، بازار داخلی، دسترسی به آب های آزاد و قرار گرفتن در میان بازارهای آسیای مرکزی، قفقاز، خلیج فارس، خاورمیانه و جنوب آسیا، ظرفیت ایجاد چنین جایگاهی را دارد.

رئیس خانه معدن ایران ادامه داد: باید به نقطه ای برسیم که فعال اقتصادی منطقه بداند ایران کانماین محلی است که می تواند در آن شریک تجاری پیدا کند، فناوری عرضه یا دریافت کند، پروژه سرمایه گذاری شناسایی کند، خدمات مهندسی بخرد یا عرضه کند و با بازیگران اصلی معدن ایران مذاکره داشته باشد.

وی تاکید کرد: تعداد غرفه ها، متراژ نمایشگاه و تعداد بازدیدکنندگان همچنان مهم هستند، اما کافی نیستند. باید شاخص هایی مانند تعداد مذاکرات B2B، هیات های تخصصی، فرصت های سرمایه گذاری، درخواست های تجاری، پروژه های فناورانه، پایلوت های تعریف شده، تفاهم نامه ها، قراردادها و میزان پیگیری مذاکرات پس از نمایشگاه نیز اندازه گیری شود.

رییس شورای سیاست گذاری ایران کانماین 2026 در پایان گفت: آینده نمایشگاه های تخصصی در عبور از نمایش محصول به تولید ارتباط، عبور از حضور بین المللی به دیپلماسی اقتصادی، عبور از معرفی فناوری به تجاری سازی فناوری و عبور از برگزاری رویداد به تولید تصمیم و سیاست است. اگر ایران کانماین در این مسیر حرکت کند، دیگر درباره یک نمایشگاه چهارروزه صحبت نمی کنیم، بلکه درباره یک پلتفرم دائمی توسعه کسب وکار و دیپلماسی معدنی ایران صحبت خواهیم کرد.

جزییات برگزاری نمایشگاه

بیستمین نمایشگاه بین المللی معدن، صنایع معدنی، ماشین آلات و تجهیزات معدن، راهسازی و صنایع وابسته (ایران کانماین 2026) از 6 تا 9 آبان ماه 1405 به همت خانه معدن ایران و همکاری شرکت بانیان امید در محل دائمی نمایشگاه های بین المللی تهران برگزار خواهد شد.