به گزارش شما و اقتصاد: اقتصاد ایران در سالهای اخیر بیش از هر زمان دیگری نیازمند ابزارهایی بوده است که بتوانند همزمان دو هدف مهم را دنبال کنند؛ از یک سو کاهش فشارهای مالی بر خانوارها و از سوی دیگر تقویت توان فعالیت کسبوکارهای کوچک و نوپا. در چنین فضایی، طراحی محصولات بانکی مبتنی بر قرضالحسنه اهمیت ویژهای پیدا میکند، زیرا این نوع تأمین مالی با کمترین هزینه، بیشترین اثر اجتماعی را بر جای میگذارد. در همین چارچوب، بانک توسعه تعاون با معرفی طرح «نسیم» تلاش کرده است الگوی تازهای از دسترسی هدفمند، سریع و نسبتاً ساده به تسهیلات خرد را در اختیار مشتریان حقیقی و حقوقی قرار دهد؛ الگویی که همسو با مأموریت توسعهای این بانک، بر گسترش عدالت اعتباری و حمایت از فعالیتهای اقتصادی کوچک تمرکز دارد.
تسهیل دسترسی به وام قرضالحسنه در بستر بانکداری توسعهای
یکی از مهمترین ویژگیهای طرح نسیم، سادهسازی فرآیند دریافت تسهیلات و کوتاهکردن مسیر دسترسی به منابع مالی است. در این طرح، متقاضیان با افتتاح حساب قرضالحسنه و ایجاد سابقه اعتباری مناسب میتوانند متناسب با امتیاز کسبشده از تسهیلات بهرهمند شوند؛ رویکردی که به جای تمرکز صرف بر وثایق سنگین، رفتار مالی مشتری را مبنای ارزیابی قرار میدهد. چنین مدلی نهتنها دریافت وام را برای طیف گستردهتری از مردم ممکن میسازد، بلکه به شکلگیری رابطهای پایدار میان بانک و مشتری نیز کمک میکند.
سقف تسهیلات پیشبینیشده برای اشخاص حقیقی تا سه میلیارد ریال و برای اشخاص حقوقی فعال در حوزه کسبوکارهای خرد و دانشبنیان تا هفتونیم میلیارد ریال تعیین شده است؛ ارقامی که نشان میدهد تمرکز اصلی طرح بر پاسخگویی به نیازهای واقعی اقتصاد خرد قرار دارد. این سطح از حمایت مالی میتواند برای بسیاری از خانوارها بهمنزله گرهگشایی از هزینههای ضروری و برای بنگاههای کوچک بهعنوان سرمایهای برای تداوم فعالیت یا توسعه کسبوکار تلقی شود. از منظر سیاستگذاری مالی نیز توزیع هدفمند منابع قرضالحسنه میتواند به تعادل بیشتر در دسترسی به اعتبار و کاهش تمرکز تسهیلات در بنگاههای بزرگ بینجامد.
پیوند طرح نسیم با پویایی اقتصاد مردمی و اشتغال خرد
کارکرد اصلی طرحهای قرضالحسنه زمانی آشکار میشود که اثر آنها بر چرخه واقعی اقتصاد بررسی شود. تأمین مالی خرد، اگر بهدرستی هدایت شود، میتواند به ایجاد یا تثبیت مشاغل کوچک، افزایش درآمد خانوارها و در نهایت تقویت تقاضای داخلی منجر شود. طرح نسیم نیز با تمرکز بر کسبوکارهای خرد، مشاغل خانگی و فعالیتهای نوآورانه، در همین مسیر حرکت میکند.
کسبوکارهای کوچک معمولاً بیشترین سهم را در اشتغال دارند اما دسترسی آنها به منابع مالی رسمی محدودتر است. فراهمشدن امکان دریافت تسهیلات کمهزینه میتواند به این بنگاهها اجازه دهد مواد اولیه تهیه کنند، تجهیزات خود را ارتقا دهند یا دامنه خدماتشان را گسترش دهند. نتیجه چنین فرآیندی، شکلگیری زنجیرهای از ارزشآفرینی اقتصادی است که از سطح محلی آغاز میشود و به بهبود شاخصهای کلان میانجامد.
از سوی دیگر، توجه به شرکتهای دانشبنیان در چارچوب این طرح نشاندهنده نگاه آیندهمحور به توسعه اقتصادی است. حمایت مالی از فعالیتهای مبتنی بر دانش و فناوری میتواند زمینهساز رشد بهرهوری، افزایش رقابتپذیری و ایجاد فرصتهای شغلی تخصصی شود؛ موضوعی که برای اقتصاد در حال گذار ایران اهمیت راهبردی دارد.
ابعاد اجتماعی و اعتمادساز بانکداری قرضالحسنه
بانکداری قرضالحسنه صرفاً یک ابزار مالی نیست، بلکه کارکردی اجتماعی دارد که میتواند به کاهش نابرابریهای اقتصادی و افزایش احساس امنیت مالی در جامعه کمک کند. طرح نسیم از این منظر تلاشی برای بازتعریف نقش بانک در زندگی روزمره مردم محسوب میشود؛ نقشی که فراتر از ارائه خدمات سنتی، به بهبود رفاه عمومی میاندیشد.
پرداخت تسهیلات کمهزینه به خانوارها میتواند بخشی از فشارهای معیشتی را کاهش دهد و مانع از رویآوردن افراد به منابع مالی پرریسک و غیررسمی شود. همزمان، تزریق منابع به کسبوکارهای کوچک موجب گردش سرمایه در اقتصاد محلی و افزایش پایداری فعالیتهای تولیدی میشود. چنین اثری در بلندمدت میتواند به تقویت اعتماد عمومی به شبکه بانکی نیز بینجامد، زیرا مشتریان زمانی به بانک اتکا میکنند که خدمات آن را در بهبود واقعی شرایط اقتصادی خود مؤثر ببینند.
با این حال، تداوم موفقیت این طرح نیازمند تقویت زیرساختهای اعتبارسنجی، پایش مستمر کیفیت بازپرداخت و حفظ تعادل میان توسعه دسترسی به تسهیلات و مدیریت ریسک اعتباری است. تجربه نظامهای مالی نشان میدهد که پایداری طرحهای حمایتی زمانی تضمین میشود که انضباط مالی و شفافیت اجرایی در کنار رویکرد توسعهای قرار گیرد.
طرح قرضالحسنه نسیم را میتوان یکی از جلوههای تحول در رویکرد بانکداری توسعهای دانست؛ رویکردی که تلاش میکند تأمین مالی را از چارچوبهای پیچیده و پرهزینه فاصله داده و آن را در خدمت نیازهای واقعی جامعه قرار دهد. تمرکز بر سرعت دسترسی، هزینه پایین، حمایت از کسبوکارهای خرد و توجه به فعالیتهای دانشبنیان، مجموعهای از مؤلفهها را شکل داده که میتواند به تقویت اقتصاد مردمی و افزایش تابآوری مالی خانوارها منجر شود.
اگر این مسیر با بهبود مستمر فرآیندها، گسترش دامنه پوشش مشتریان و همافزایی با سایر سیاستهای حمایتی اقتصادی همراه شود، طرح نسیم ظرفیت آن را دارد که به الگویی مؤثر در توسعه عدالت اعتباری و پشتیبانی از رشد فراگیر اقتصادی تبدیل شود؛ الگویی که ثمره نهایی آن، افزایش امید اقتصادی در سطح جامعه و تقویت بنیانهای تولید خرد خواهد بود.
لیلا احمدی افشار
0 دیدگاه