قاسم خرمی: رتبه‌بندی شرکت‌های برتر ایران، مسیری برای افزایش تاب‌آوری بنگاه‌هاست

به گزارش شما و اقتصاد: قاسم خرمی در نشست خبری بیست‌ونهمین سال رتبه‌بندی شرکت‌های برتر ایران (IMI100) اظهار کرد: رتبه‌بندی شرکت‌های برتر ایران از سال 1377 آغاز شده و طی نزدیک به سه دهه، از ارزیابی شرکت‌ها با تعداد محدودی شاخص، به نظامی جامع با بیش از 33 شاخص در حوزه‌های مختلف تبدیل شده است.

وی افزود: با توجه به پیچیدگی‌های روزافزون صنایع و کسب‌وکارها، شاخص‌های جدیدی نیز برای سال‌های آینده در دست برنامه‌ریزی است که از جمله آنها می‌توان به گزارش‌های زیست‌محیطی، مسئولیت اجتماعی و مؤلفه‌های مرتبط با پایداری بنگاه‌ها اشاره کرد.

رتبه‌بندی، فراتر از برندینگ

مدیرعامل سازمان مدیریت صنعتی با تأکید بر اینکه رتبه‌بندی شرکت‌های برتر ایران صرفاً یک ابزار برندینگ نیست، گفت: این رتبه‌بندی در وهله نخست تصویری کلان از وضعیت اقتصاد کشور ارائه می‌کند و به شرکت‌ها، سرمایه‌گذاران، مدیران و سیاست‌گذاران امکان می‌دهد عملکرد بنگاه‌ها را بر اساس داده‌های واقعی و قابل مقایسه ارزیابی کنند.

خرمی ادامه داد: رتبه‌بندی می‌تواند مسیر افزایش تاب‌آوری و موفقیت شرکت‌ها در شرایط بحران و عدم‌قطعیت را هموار کند. شرکت‌هایی که طی سال‌های طولانی در فرایندهای ارزیابی، عارضه‌یابی و برنامه‌های توسعه‌ای سازمان مدیریت صنعتی مشارکت داشته‌اند، در مواجهه با بحران‌ها توان بیشتری برای حفظ کسب‌وکار خود نشان داده و موفق‌تر عمل کرده‌اند.

وی با اشاره به تحولات و بحران‌های سال گذشته اظهار کرد: وقوع جنگ، آزمونی جدی برای سنجش تاب‌آوری صنایع و بنگاه‌های کشور بود. بررسی‌های سازمان مدیریت صنعتی نشان داد که شرکت‌ها پس از «جنگ 40 روزه» نسبت به «جنگ 12 روزه» آمادگی و تاب‌آوری بیشتری برای ادامه فعالیت داشتند. در همین راستا، سازمان مدیریت صنعتی کمپین «دوباره می‌سازمت وطن» را با هدف تقویت تاب‌آوری سازمان‌ها و بنگاه‌ها و نیز بازآفرینی و بازسازی کسب‌وکارهای آسیب‌دیده راه‌اندازی کرد.

ارزیابی بیش از 33 شاخص در 32 گروه صنعتی

مدیرعامل سازمان مدیریت صنعتی گفت: اطلاعات هزاران شرکت از منابع مختلف، از جمله سامانه کدال و داده‌هایی که شرکت‌ها در اختیار مرکز رتبه‌بندی قرار می‌دهند، جمع‌آوری و تحلیل می‌شود. در ادامه، 500 شرکت برتر در 32 گروه صنعتی مورد ارزیابی و معرفی قرار می‌گیرند.

وی افزود: شاخص‌های رتبه‌بندی تنها به میزان فروش و سودآوری محدود نیست و حوزه‌هایی مانند اندازه و رشد شرکت، سودآوری، عملکرد و بهره‌وری، صادرات، نقدینگی، ارزش بازار، رشد فروش، فروش سرانه، ارزش افزوده، رشد دارایی‌ها و رشد اشتغال را نیز دربرمی‌گیرد.

خرمی تصریح کرد: در حوزه بهره‌وری، میزان سودآوری در کنار بازده فروش، بازده دارایی‌ها، بازده حقوق صاحبان سهام و گردش دارایی‌ها بررسی می‌شود. در حوزه صادرات نیز تنها رقم صادرات شرکت‌ها ملاک نیست، بلکه رشد صادرات، صادرات سرانه و سهم صادرات از فروش نیز مورد توجه قرار می‌گیرد.

به گفته وی، هدف از این ارزیابی آن است که مشخص شود هر دستاورد اقتصادی، حاصل چه تصمیم‌ها و سیاست‌های مدیریتی بوده است؛ برای مثال، آیا رشد فروش ناشی از توسعه بازار بوده یا افزایش دارایی‌ها نتیجه یک استراتژی موفق سرمایه‌گذاری است.

استفاده سیاست‌گذاران از داده‌های رتبه‌بندی

خرمی با اشاره به ظرفیت اطلاعاتی سازمان مدیریت صنعتی اظهار کرد: دی‌ان‌ای صنایع کشور در اختیار سازمان مدیریت صنعتی است و این سازمان با تکیه بر بیش از پنج‌هزار ارزیاب و کارشناس، از توانمندی گسترده‌ای برای رصد عملکرد، وضعیت و چشم‌انداز فعالیت بنگاه‌های اقتصادی برخوردار است.

وی از سیاست‌گذاران و برنامه‌ریزان کشور خواست بیش از گذشته از داده‌ها و اطلاعات حاصل از این طرح استفاده کنند و گفت: بخشی از اطلاعات و تحلیل‌های سازمان به شکل رایگان در اختیار نهادهای سیاست‌گذار قرار می‌گیرد و می‌تواند در برنامه‌ریزی‌های کلان، تصمیم‌گیری‌های اقتصادی و ارزیابی آثار بحران‌ها و تحریم‌ها مورد استفاده قرار گیرد.

مدیرعامل سازمان مدیریت صنعتی ادامه داد: گزارش‌های تخصصی و محرمانه‌ای نیز برای برخی مقامات و مسئولان ارسال می‌شود تا تصویر دقیق‌تری از واقعیت‌های اقتصادی کشور در اختیار داشته باشند. این داده‌ها به سازمان کمک می‌کند روندهای اقتصادی را با رویکردی جامع و بی‌طرفانه بررسی و میزان اثرگذاری جنگ، تحریم‌ها و سایر عوامل بر عملکرد واحدهای تولیدی را تحلیل کند.

رتبه‌بندی و کاهش ریسک سرمایه‌گذاری

خرمی با اشاره به اهمیت شفافیت اطلاعات برای سرمایه‌گذاران، گفت: رتبه‌بندی می‌تواند مشخص کند کدام بنگاه‌ها با ریسک بیشتری مواجه‌اند و کدام حوزه‌ها در مسیر توسعه قرار دارند. سرمایه‌گذاران نیز با بررسی داده‌های عملکردی شرکت‌ها می‌توانند وضعیت سودآوری، تاب‌آوری، مدیریت ریسک و جایگاه آنها در زنجیره ارزش را بهتر ارزیابی و نقشه راه دقیق‌تری برای سرمایه‌گذاری ترسیم کنند.

وی افزود: مشارکت سرمایه‌گذاران خارجی و شرکای داخلی، به‌ویژه با توجه به شرایط اخیر، پیچیدگی‌های خاص خود را دارد. حتی پیش از تشدید تحریم‌ها نیز نبود داده‌های منسجم و سازمان‌یافته درباره عملکرد شرکت‌های ایرانی، میزان سودآوری و جایگاه آنها در زنجیره ارزش، ریسک مشارکت سرمایه‌گذاران خارجی را افزایش می‌داد. رتبه‌بندی شرکت‌های برتر می‌تواند بخشی از این خلأ اطلاعاتی را برطرف کند و زمینه شناخت بهتر بنگاه‌های ایرانی را فراهم آورد.

مشارکت در رتبه‌بندی رایگان و داوطلبانه است

مدیرعامل سازمان مدیریت صنعتی با رد برخی شایعات درباره هزینه‌های این رویداد تصریح کرد: سازمان مدیریت صنعتی برای ارزیابی و رتبه‌بندی شرکت‌های برتر ایران هیچ هزینه‌ای دریافت نمی‌کند و مشارکت شرکت‌ها در این فرایند کاملاً داوطلبانه و رایگان است.

وی ادامه داد: تنها شرکت‌هایی که تمایل دارند از داده‌ها و تحلیل‌های سازمان در قالب خدمات مشاوره‌ای، آموزشی و توسعه‌ای استفاده کنند، بر اساس تفاهم و به‌صورت داوطلبانه برای دریافت این خدمات هزینه پرداخت می‌کنند. گزارش‌های تخصصی مرکز رتبه‌بندی به مدیران کمک می‌کند جایگاه شرکت خود را در مقایسه با رقبا بشناسند و دلایل ارتقا یا کاهش رتبه خود را تحلیل کنند.

خرمی با اشاره به استقبال بیشتر بنگاه‌های خصوصی از این خدمات گفت: انتظار می‌رود سازمان‌ها و نهادهای دولتی نیز بیش از گذشته از ظرفیت خدمات آموزشی و مشاوره‌ای برای توسعه کسب‌وکارها استفاده کنند.

حرکت به سمت تحلیل‌های هوشمند و توجه به بنگاه‌های کوچک

در ادامه نشست، موضوع استفاده از هوش مصنوعی در تحلیل داده‌های رتبه‌بندی نیز مطرح شد. بر اساس برنامه‌ریزی‌های انجام‌شده، قرار است دستیار هوش مصنوعی مدیران با استفاده از بانک داده‌های مرکز رتبه‌بندی طراحی شود تا مدیران بتوانند در کنار گزارش‌های تخصصی، تحلیل‌های عمیق‌تر و دقیق‌تری از وضعیت شرکت خود و رقبایش دریافت کنند. نام پیشنهادی «رصد» نیز برای این دستیار مطرح شده است.

همچنین توجه به اقتصاد چرخشی و زنجیره تأمین بسته از دیگر محورهای مورد توجه در دوره جدید عنوان شد. سازمان مدیریت صنعتی در کنار رتبه‌بندی شرکت‌های بزرگ، با همکاری سازمان صنایع کوچک و شهرک‌های صنعتی، توسعه مدل ارزیابی شرکت‌های کوچک و متوسط در قالب طرح «SME100» را نیز دنبال می‌کند.

خرمی در پایان گفت: سطح بلوغ بنگاه‌ها در زمینه تاب‌آوری در شرایط عدم‌قطعیت افزایش یافته است و امیدواریم با تغییر شرایط منطقه‌ای و جهانی به نفع کشور، شاهد رونق بیشتر کسب‌وکارها باشیم. هدف نهایی رتبه‌بندی این است که شرکت‌ها جایگاه امروز خود را بهتر بشناسند، مسیر فردای خود را دقیق‌تر انتخاب کنند و با تصمیم‌های مدیریتی بهتر، به رشد و توسعه اقتصاد کشور کمک کنند.