به گزارش شما و اقتصاد: تحول صنعتی تنها با افتتاح پروژههای جدید رقم نمیخورد؛ گاه مهمتر از توسعه، بازسازی و بازآفرینی ظرفیتهای موجود است. در شرایطی که بخشی از صنایع کشور با فرسودگی تجهیزات، ناکارآمدی ساختاری و فشار هزینههای انرژی روبهرو هستند، رویکرد جدید سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران، حرکت همزمان در سه محور نوسازی واحدهای صنعتی، بازتنظیم صنعت خودرو و تکمیل پروژههای نیمهتمام با مشارکت بخش خصوصی است؛ رویکردی که اگر بهدرستی اجرا شود میتواند نقشه صنعتی کشور را در سالهای پیشرو دگرگون کند.
از عارضهیابی تا بازسازی هدفمند در مسیر نوسازی صنعتی
بررسی عملکرد این سازمان نشان میدهد تاکنون بیش از 35 واحد صنعتی بر اساس پلتفرم طراحیشده ذیل برنامه هفتم توسعه وارد فرآیند نوسازی و بازسازی شدهاند. این اقدام صرفاً محدود به بهروزرسانی تجهیزات نیست، بلکه مجموعهای از اصلاحات سختافزاری و نرمافزاری را دربر میگیرد؛ از جایگزینی ماشینآلات فرسوده گرفته تا بازطراحی فرآیندهای مدیریتی، مالی و بهرهوری.
در کنار این واحدها، بیش از 230 بنگاه صنعتی نیز تحت عارضهیابی قرار گرفتهاند. اهمیت این مرحله در آن است که همه واحدهای مشکلدار الزاماً قابلیت احیا ندارند. در برخی موارد، نتایج بررسیها نشان میدهد مدل کسبوکار یا ساختار فعالیت آنها با شرایط جدید اقتصادی همخوانی ندارد و باید با سازوکارهای متفاوتی تعیین تکلیف شوند. این نگاه واقعبینانه، مانع از هدررفت منابع در پروژههایی میشود که فاقد توجیه فنی یا اقتصادی هستند.
شاخصهای ارزیابی این نوسازیها نیز صرفاً کمی نیست. کاهش مصرف انرژی، پایینآوردن سطح آلایندگی، افزایش قدرت رقابت محصولات و کاهش بهای تمامشده از جمله معیارهایی است که برای سنجش موفقیت طرحها تعریف شده است. در اقتصادی که هزینه انرژی و مواد اولیه سهم بالایی در قیمت تمامشده دارد، هر درصد صرفهجویی میتواند مزیت رقابتی قابلتوجهی ایجاد کند. از این منظر، نوسازی صنعتی نه یک انتخاب، بلکه ضرورتی برای بقا در بازارهای داخلی و صادراتی محسوب میشود.
اصلاح ساختار و بازسازی اعتماد در صنعت خودرو
در میان بخشهای مختلف صنعتی، خودرو جایگاهی ویژه دارد؛ صنعتی که هم در اشتغال و هم در سبد هزینه خانوار نقش مستقیم ایفا میکند. تمرکز اخیر بر بهبود کیفیت محصولات، اصلاح فرآیندهای تولید و تقویت شبکه خدمات پس از فروش، نشاندهنده تلاش برای پاسخگویی به مطالبات انباشته مصرفکنندگان است.
بازدیدهای میدانی و بررسی برنامههای ارائهشده در یکی از خودروسازان بزرگ کشور، از عزم برای عبور از بحرانهای گذشته حکایت دارد. اصلاح ساختار مالی از طریق جذب منابع جدید، مدیریت بدهیها و کاهش هزینهها در دستور کار قرار گرفته و گزارشها از کاهش بخشی از کسری نقدینگی و تعهدات معوق حکایت دارد. اگر این روند تداوم یابد، میتواند زمینهساز بازگشت ثبات به زنجیره تأمین و افزایش تیراژ تولید شود.
در کنار این اقدامات، واگذاری سهامهای تودلی شرکتهای وابسته نیز بهعنوان گامی در جهت شفافسازی و اصلاح ساختار مالکیتی مطرح شده است. ارزشگذاری این سهام انجام و اطلاعات مربوطه در سامانههای بورسی بارگذاری شده تا پس از طی مراحل قانونی، تعیین تکلیف شوند. چنین اقداماتی میتواند به کاهش پیچیدگیهای مالی و افزایش کارایی مدیریتی منجر شود.
با این حال، سنجه اصلی موفقیت در صنعت خودرو نه صرفاً ترازنامهها، بلکه تجربه مشتری است. کاهش مراجعات برای رفع عیب، ارتقای کیفیت ساخت، تحویل بهموقع و خدمات پس از فروش کارآمد، همان نقاطی هستند که اعتماد عمومی را بازسازی میکنند. اگر برنامههای اصلاحی بتواند این شاخصها را بهبود دهد، صنعت خودرو میتواند از یک چالش مزمن به یک مزیت نسبی تبدیل شود.
پروژههای پیشران و نوسازی ناوگان؛ پیوند تولید و محیط زیست
فراتر از احیای واحدهای موجود، تمرکز بر تکمیل پروژههای نیمهتمام صنعتی و معدنی با مشارکت بخش خصوصی نیز در دستور کار قرار گرفته است. همکاری مشترک میان ایدرو و ایمیدرو برای شناسایی سرمایهگذاران توانمند، با هدف واگذاری تدریجی سهم دولت پس از بهرهبرداری، نشاندهنده تغییر رویکرد از تصدیگری به تسهیلگری است.
در این چارچوب، طرح تولید بیرینگ بهعنوان یکی از پروژههای شاخص تعریف شده است. این طرح با هدف تولید 12 نوع بلبرینگ صنعتی و ظرفیت سالانه 9 میلیون قطعه، نیاز طیف وسیعی از صنایع از جمله الکتروموتور، پمپ، چرخ خودرو، دینام، هرزگرد، پلوس و لوازم خانگی را پوشش میدهد. برآورد سرمایهگذاری بیش از 21 هزار میلیارد ریالی و زمانبندی دو ساله اجرای آن، بیانگر مقیاس قابلتوجه پروژه است. تحقق چنین طرحی میتواند وابستگی به واردات قطعات حساس را کاهش داده و زنجیره ارزش داخلی را تقویت کند.
در سوی دیگر، نوسازی ناوگان حملونقل نیز بهعنوان بخشی از راهبرد کاهش آلایندگی و مصرف سوخت دنبال میشود. بر اساس آمارهای رسمی، از حدود 42 میلیون وسیله نقلیه در حال تردد، بیش از 22 میلیون دستگاه فرسودهاند. تنها در بخش تاکسیهای درونشهری، حدود 220 هزار دستگاه فرسوده شناسایی شده است. این ارقام نشان میدهد مسئله نوسازی ناوگان نه یک طرح مقطعی، بلکه یک پروژه ملی است.
از سال 1386 تاکنون حدود دو میلیون و 600 هزار دستگاه خودروی فرسوده اسقاط شده است. در سال گذشته حدود 350 هزار دستگاه و در سال جاری نیز نزدیک به 194 هزار دستگاه جایگزین شدهاند. در قالب طرح جدید، تولیدکنندگان، واردکنندگان، مراکز اسقاط، صندوقهای حمایتی و شبکه بانکی در تأمین مالی مشارکت دارند. تحویل تاکسیهای دوگانهسوز و برقی، بهویژه در کلانشهرها، آغاز شده و در تهران نیز صدها دستگاه خودروی برقی وارد ناوگان شده است.
پیوند نوسازی صنعتی با نوسازی ناوگان، از منظر اقتصادی و زیستمحیطی اهمیت دارد. کاهش مصرف سوخت، کاهش آلایندگی شهری و ایجاد تقاضا برای تولیدات داخلی در حوزه خودرو و قطعات، چرخهای از منافع متقابل ایجاد میکند. اگر این دو مسیر بهصورت هماهنگ پیش برود، میتواند همزمان به رونق تولید و بهبود کیفیت زندگی شهروندان منجر شود.
عملکرد اخیر ایدرو نشان میدهد این سازمان در تلاش است از یک نهاد صرفاً توسعهای به بازیگری فعال در بازآفرینی صنعتی کشور تبدیل شود؛ بازیگری که با ترکیب عارضهیابی دقیق، اصلاح ساختار، جذب سرمایهگذاری خصوصی و توجه به شاخصهای بهرهوری، به دنبال خلق صنعتی رقابتپذیرتر و کمهزینهتر است.
تداوم این مسیر، نیازمند ثبات سیاستی، تأمین مالی پایدار و پایبندی به ارزیابیهای شفاف خواهد بود؛ عواملی که میتوانند تضمینکننده عبور صنعت ایران از مرحله ترمیم به مرحله جهش باشند.
0 دیدگاه