به گزارش شماواقتصاد: تحولات ارزی ماههای اخیر، واقعیت تازهای را پیش روی بخش کشاورزی و بهویژه تولیدکنندگان دام و طیور قرار داد. نهادههایی که تا پیش از این با ارز ترجیحی تأمین میشدند، ناگهان با قیمتهای واقعیتری وارد بازار شدند و همین موضوع، فشار نقدینگی شدیدی بر واحدهای تولیدی وارد کرد. دامدار و مرغداری که باید خوراک مورد نیاز خود را نقدی تهیه میکرد، در حالی با کمبود منابع مواجه شد که چرخه تولید او زمانبر است و درآمدش با فاصله زمانی حاصل میشود. نتیجه چنین شکافی میتوانست کاهش تولید، فروش دام مولد، افزایش قیمت محصولات پروتئینی و در نهایت کوچکتر شدن سفره خانوارها باشد. بانک کشاورزی، بهعنوان بانک تخصصی این بخش، در واکنش به این شرایط، بهجای تکرار الگوهای سنتی تسهیلاتدهی، به سراغ طراحی یک ابزار مالی جدید رفت؛ ابزاری که منطق آن بر همراهی با زنجیره تولید و زمانبندی واقعی اقتصاد کشاورزی استوار است.
نویپو؛ تغییر پارادایم تأمین مالی در دام و طیور
«نویپو» در واقع یک اعتبار دیجیتال تعهدی است که بهجای پول نقد در زنجیره تأمین نهادههای دامی به کار میرود. تولیدکننده با دریافت این اعتبار میتواند نهاده مورد نیاز خود را از تأمینکنندگان مشخص و از مسیرهای رسمی تهیه کند، بدون آنکه مجبور باشد در همان ابتدا نقدینگی سنگین تأمین کند. بازپرداخت این تعهد نیز متناسب با دوره تولید و فروش محصول تنظیم شده و حداکثر تا سه ماه انجام میشود؛ زمانی که دامدار یا مرغدار به درآمد رسیده و توان تسویه دارد.
ویژگی مهم این ابزار، حذف سود بانکی به معنای مرسوم و جایگزینی آن با کارمزد محدود و شفاف است. در شرایطی که نرخهای سود تسهیلات میتوانند خود به مانعی برای تولید تبدیل شوند، «نویپو» با کارمزدی کنترلشده، فشار مالی را به حداقل رسانده و امکان برنامهریزی را برای تولیدکننده فراهم کرده است. اتصال کامل این ابزار به سامانه «بازارگاه» و بسترهای دیجیتال بانک کشاورزی نیز باعث شده جریان تأمین نهاده، از واردات یا تولید تا مصرف نهایی، قابل رصد و شفاف باشد؛ موضوعی که هم برای سیاستگذار و هم برای فعال اقتصادی اهمیت حیاتی دارد.
از زاویهای دیگر، «نویپو» تنها یک ابزار مالی نیست، بلکه حلقهای از یک مدل تأمین مالی زنجیرهای است؛ مدلی که بهجای تمرکز بر یک بنگاه، کل زنجیره تولید غذا را میبیند و تلاش میکند گرههای مالی آن را در نقاط حساس باز کند.
از حمایت تولیدکننده تا صیانت از سفره مردم
اثرگذاری «نویپو» تنها به بهبود وضعیت نقدینگی واحدهای تولیدی محدود نمیشود. وقتی تولیدکننده بتواند نهاده را بهموقع و بدون فشار شدید مالی تأمین کند، تولید پایدار میماند و بازار با شوک عرضه مواجه نمیشود. این پایداری، مستقیماً به کنترل قیمت گوشت، مرغ، تخممرغ و لبنیات در بازار منجر میشود؛ کالاهایی که سهم بالایی در سبد مصرفی خانوار دارند.
همچنین، حرکت تأمین مالی از مسیرهای شفاف و دیجیتال، زمینه رانت، واسطهگری و انحراف نهادهها را محدود میکند. در دورهای که حذف ارز ترجیحی میتوانست زمینهساز سوءاستفاده و قاچاق نهادهها شود، چنین ابزارهایی کمک میکنند یارانه و حمایت، دقیقاً به تولیدکننده واقعی برسد، نه به حلقههای واسط. این شفافیت، هم هزینههای پنهان اقتصاد را کاهش میدهد و هم اعتماد تولیدکننده به سیاستهای حمایتی را افزایش میدهد.
از سوی دیگر، جلوگیری از خلق پول بیضابطه یکی از پیامدهای مهم این مدل است. «نویپو» بهجای تزریق مستقیم نقدینگی، تعهدی هدفمند ایجاد میکند که در بستر تولید واقعی تسویه میشود. این رویکرد، با کاهش فشار تورمی، به نفع کل اقتصاد و بهویژه مصرفکنندگان نهایی است.
بانک کشاورزی و افق جدید امنیت غذایی
اجرای «نویپو» همزمان با تقویت سرمایه بانک کشاورزی و ایجاد سازوکارهای نظارتی دقیقتر در سطح مدیریتها و شعب، نشاندهنده تغییر نگاه این بانک به نقش خود در اقتصاد است. بانک کشاورزی در این مسیر، صرفاً تأمینکننده تسهیلات نیست، بلکه به بازیگری فعال در حفظ امنیت غذایی کشور تبدیل شده است؛ بازیگری که میداند ثبات تولید غذا، پایه ثبات اجتماعی و اقتصادی است.
تجربه «نویپو» میتواند الگویی برای سایر بخشهای کشاورزی و حتی صنایع وابسته باشد؛ الگویی که در آن، فناوری دیجیتال، شناخت دقیق زنجیره تولید و منطق اقتصادی بومی در کنار هم قرار میگیرند. اگر این مسیر با توسعه زیرساختهای دیجیتال، همکاری بخش خصوصی و حمایت سیاستگذار ادامه یابد، میتوان انتظار داشت که ابزارهای مشابه، به ستونهای اصلی تأمین مالی تولید در اقتصاد ایران تبدیل شوند.
«نویپو» بانک کشاورزی را میتوان پاسخی عملی به یکی از دشوارترین مقاطع اقتصاد کشاورزی کشور دانست. این ابزار، با کاهش فشار نقدینگی بر تولیدکننده، شفافسازی زنجیره تأمین و کنترل آثار تورمی، نقشی فراتر از یک محصول بانکی ایفا میکند. باید گفت که ثمره این رویکرد نهفقط در ترازنامه بانک یا واحدهای تولیدی، بلکه بر سفره مردم دیده میشود؛ جایی که تداوم تولید و ثبات قیمت، به معنای حفظ امنیت غذایی در شرایط جدید اقتصادی است.
لیلا احمدی افشار
.jpg)
.gif)
0 دیدگاه